Prawo do odstąpienia od umowy zawartej przez internet co do zasady daje konsumentowi 14 dni na rezygnację bez podawania przyczyny. Termin ten nie obowiązuje jednak w przypadku określonych umów wskazanych w ustawie o prawach konsumenta, a także wtedy, gdy kupujący nie występuje jako konsument albo transakcja nie została zawarta na odległość.
Kiedy przysługuje 14 dni na odstąpienie od umowy?
Uprawnienie dotyczy przede wszystkim konsumenta zawierającego umowę z przedsiębiorcą na odległość, na przykład przez sklep internetowy, telefonicznie lub za pośrednictwem formularza online. Przy sprzedaży rzeczy termin zwykle liczy się od objęcia produktu w posiadanie przez konsumenta lub wskazaną przez niego osobę, inną niż przewoźnik.
Podobne prawo może dotyczyć umów zawartych poza lokalem przedsiębiorstwa. Nie jest natomiast ogólnym prawem do zwrotu każdego zakupu. Sprzedawca może dobrowolnie przyjąć zwrot także w innych sytuacjach, ale takie rozwiązanie wynika wtedy z jego regulaminu, a nie z ustawowego 14-dniowego odstąpienia.
Powiązane uprawnienia i procedury wyjaśniamy w tekście „Jak zwrócić produkt kupiony przez internet?”.
Jakie umowy są wyłączone z prawa zwrotu?
Ustawa o prawach konsumenta przewiduje katalog umów, przy których odstąpienie nie przysługuje albo zależy od spełnienia dodatkowych warunków. Najczęstsze przykłady to:
- towary nieprefabrykowane, wykonane według specyfikacji konsumenta lub służące zaspokojeniu jego zindywidualizowanych potrzeb, na przykład produkt personalizowany;
- towary ulegające szybkiemu zepsuciu lub mające krótki termin przydatności;
- towary dostarczane w zapieczętowanym opakowaniu, których po otwarciu nie można zwrócić ze względów zdrowotnych lub higienicznych;
- towary, które po dostarczeniu zostają nierozłącznie połączone z innymi rzeczami;
- nagrania dźwiękowe, wizualne lub programy komputerowe dostarczane w zapieczętowanym opakowaniu, jeżeli opakowanie zostało otwarte;
- prasę, periodyki i czasopisma, z wyjątkiem umowy o prenumeratę;
- umowy dotyczące zakwaterowania, przewozu rzeczy, najmu samochodów, gastronomii oraz usług związanych z wypoczynkiem, wydarzeniami sportowymi lub kulturalnymi, jeżeli wskazano dzień albo okres świadczenia;
- umowy o dostarczanie treści cyfrowych niedostarczanych na nośniku materialnym, gdy spełnianie świadczenia rozpoczęło się za wyraźną zgodą konsumenta przed upływem terminu i po poinformowaniu go o utracie prawa odstąpienia.
Wyjątek ocenia się zawsze w odniesieniu do konkretnego produktu i sposobu zawarcia umowy. Samo oznaczenie towaru jako „na zamówienie” nie zawsze wystarcza. Znaczenie ma to, czy został rzeczywiście wykonany według indywidualnych wskazówek klienta, czy tylko wybrany z gotowego wariantu oferowanego wszystkim kupującym.
Kiedy rozpoczęcie usługi lub dostarczania treści cyfrowych wyłącza zwrot?
W przypadku usług konsument może utracić prawo odstąpienia przed upływem 14 dni, jeżeli przedsiębiorca wykonał usługę w pełni za wyraźną i uprzednią zgodą konsumenta, który został poinformowany, że po pełnym wykonaniu świadczenia straci możliwość odstąpienia.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy usługa rozpoczęła się, ale nie została jeszcze w całości wykonana. Konsument może odstąpić, jednak może być zobowiązany do zapłaty proporcjonalnej kwoty za świadczenie spełnione do chwili odstąpienia, jeżeli wcześniej wyraźnie zażądał rozpoczęcia usługi przed upływem terminu.
Przy treściach cyfrowych, takich jak plik, dostęp do materiału lub określonej funkcji online, istotne są trzy elementy: wyraźna zgoda na rozpoczęcie dostarczania, wcześniejsze poinformowanie o skutku oraz potwierdzenie, że konsument przyjął to do wiadomości. Samo opłacenie zamówienia nie powinno automatycznie zastępować wymaganej zgody.
Czy 14 dni obowiązuje przy zakupie od osoby prywatnej?
Ustawowe 14 dni nie dotyczy typowej sprzedaży między dwiema osobami prywatnymi. Prawo odstąpienia wynika z przepisów chroniących konsumenta w relacji z przedsiębiorcą, dlatego zakup używanej rzeczy od osoby, która nie prowadzi działalności gospodarczej, nie daje automatycznie prawa do zwrotu bez przyczyny.
Podobnie sam fakt użycia platformy sprzedażowej nie przesądza o istnieniu prawa odstąpienia. Trzeba ustalić, kto był sprzedawcą i czy działał jako przedsiębiorca. Platforma może mieć własne zasady ochrony kupujących lub dobrowolnych zwrotów, ale są to warunki platformy, a niekoniecznie ustawowe odstąpienie od umowy.
Jak sprawdzić, czy można odstąpić od konkretnej umowy?
Przed wysłaniem oświadczenia warto przeanalizować kilka kwestii:
- Ustal, czy sprzedawca jest przedsiębiorcą, a kupujący występuje jako konsument.
- Sprawdź, czy umowa została zawarta na odległość albo poza lokalem przedsiębiorstwa.
- Określ, czy przedmiotem zakupu jest rzecz, usługa, treść cyfrowa lub usługa związana z konkretnym terminem.
- Zweryfikuj, czy produkt nie jest spersonalizowany, szybko psujący się, zapieczętowany ze względów higienicznych albo połączony z inną rzeczą.
- Przeczytaj informacje przekazane przed zakupem, zwłaszcza dotyczące rozpoczęcia usługi lub dostępu do treści cyfrowych.
Jeżeli wyjątek jest niejasny, nie należy automatycznie zakładać, że sam zapis w regulaminie pozbawia konsumenta ochrony. O znaczeniu decydują przepisy i rzeczywisty przebieg transakcji. W razie sporu pomocne będą potwierdzenie zamówienia, korespondencja, opis produktu oraz komunikaty wyświetlane przed płatnością.
Najczęściej zadawane pytania
Czy sklep może wyłączyć 14 dni dla każdego produktu?
Nie. Wyłączenie musi wynikać z ustawowego wyjątku albo z charakteru konkretnej umowy. Ogólny zapis regulaminu nie może samodzielnie uchylić praw konsumenta.
Czy produkt wykonany po zamówieniu zawsze jest wyłączony ze zwrotu?
Nie zawsze. Decydujące jest, czy wykonano go według indywidualnej specyfikacji lub potrzeb klienta, a nie tylko to, że sprzedawca przygotował go po zakupie.
Czy otwarte kosmetyki można zwrócić?
Jeżeli kosmetyk był dostarczony w zapieczętowanym opakowaniu, a po jego otwarciu nie można go zwrócić ze względów zdrowotnych lub higienicznych, może obowiązywać ustawowy wyjątek.
Czy brak informacji o prawie odstąpienia ma znaczenie?
Tak. Brak wymaganej informacji może wpływać na długość terminu odstąpienia. Nie usuwa jednak wyjątków, które ustawa wyłącza ze względu na rodzaj umowy.
Czy zakup biletu na wydarzenie można zwrócić w 14 dni?
Zwykle nie, jeżeli umowa dotyczy wydarzenia rozrywkowego, kulturalnego lub sportowego i wskazano konkretny dzień albo okres świadczenia.