Odrzucenie spadku oznacza, że spadkobierca traktowany jest tak, jakby nie dożył otwarcia spadku. W 2026 roku oświadczenie można złożyć przed notariuszem albo właściwym sądem. Trzeba jednak pilnować ustawowego terminu, ponieważ jego upływ może oznaczać przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza.
Spis treści
- Kiedy można odrzucić spadek?
- Gdzie złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku?
- Jak odrzucić spadek u notariusza?
- Jak odrzucić spadek w sądzie?
- Jakie są skutki odrzucenia spadku?
- Co zrobić, gdy spadkobierca jest małoletni?
- Co zrobić po odrzuceniu spadku?
Kiedy można odrzucić spadek?
Spadkobierca może odrzucić spadek po śmierci spadkodawcy, gdy dowie się o tytule swojego powołania. Oznacza to moment, w którym uzyska informację, że dziedziczy na podstawie ustawy albo testamentu.
Na złożenie oświadczenia przysługuje sześć miesięcy. Termin liczy się od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o powołaniu do spadku, a nie zawsze od dnia śmierci zmarłego. W praktyce warto działać bez zwłoki, zwłaszcza gdy wcześniej odrzucił spadek inny członek rodziny.
Sam brak wiedzy o wysokości długów nie wydłuża sześciomiesięcznego terminu. Jeżeli nie ma pewności co do sytuacji majątkowej zmarłego, decyzję należy skonsultować z prawnikiem lub notariuszem przed upływem terminu.
W powiązanych tematach warto sprawdzić również odpowiedzialności za długi zmarłego oraz dziedziczeniu długów przez dzieci.
Gdzie złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku?
Oświadczenie można złożyć w jednej z dwóch form:
- przed notariuszem,
- przed sądem właściwym do przyjęcia oświadczenia.
Wybór zależy od sytuacji i dostępności. Oświadczenie musi jednoznacznie wskazywać, że spadkobierca odrzuca spadek po konkretnej osobie. Dopełnienie formalności po terminie co do zasady nie wywoła skutku, dlatego należy wcześniej ustalić wymagane dokumenty i termin wizyty.
Jak odrzucić spadek u notariusza?
U notariusza składa się formalne oświadczenie o odrzuceniu spadku. Notariusz sporządza akt notarialny i przekazuje informację do sądu spadku w zakresie przewidzianym przepisami.
Na wizytę zwykle trzeba przygotować dokument tożsamości, akt zgonu spadkodawcy oraz dokumenty potwierdzające pokrewieństwo lub podstawę dziedziczenia, jeżeli są potrzebne do oceny sytuacji. Warto wcześniej zapytać kancelarię o pełny zestaw dokumentów.
Notariusz nie ustala za spadkobiercę, czy odrzucenie jest korzystne. Przyjmuje oświadczenie, jeżeli spełnia ono wymagania formalne. Decyzję o odrzuceniu należy podjąć świadomie, ponieważ po skutecznym złożeniu oświadczenia nie można swobodnie wycofać go według własnego uznania.
Jak odrzucić spadek w sądzie?
Oświadczenie można złożyć przed właściwym sądem. Przy wyborze tej drogi warto wcześniej sprawdzić wymagania formalne i właściwość sądu dla danej sprawy.
Do sądu należy złożyć wniosek lub oświadczenie zgodnie z wymaganiami danej sprawy oraz dołączyć dokumenty, które potwierdzają śmierć spadkodawcy i pokrewieństwo albo tytuł powołania. Sąd może wezwać do uzupełnienia braków.
Standardowo oświadczenie trzeba złożyć przed upływem sześciu miesięcy od uzyskania wiadomości o powołaniu do spadku. Jeżeli spadkobierca wybiera drogę sądową, do zachowania terminu wystarcza złożenie przed jego upływem wniosku do sądu o odebranie oświadczenia. Gdy złożenie oświadczenia wymaga wcześniejszego zezwolenia sądu, bieg terminu ulega zawieszeniu na czas postępowania o to zezwolenie.
Jakie są skutki odrzucenia spadku?
Osoba, która odrzuciła spadek, jest traktowana tak, jakby nie dożyła otwarcia spadku. Nie nabywa składników majątku ani długów w ramach dziedziczenia po tej osobie.
Odrzucenie zmienia jednak kolejność powołania do spadku. W miejsce odrzucającego mogą wejść jego zstępni, czyli najczęściej dzieci. Jeżeli także oni mają odrzucić spadek, każdy przypadek wymaga osobnego oświadczenia i pilnowania właściwego terminu.
Odrzucenie przez jedną osobę może spowodować powołanie do dziedziczenia kolejnych osób, dlatego po złożeniu oświadczenia warto ustalić, kto wchodzi do spadku w dalszej kolejności.
Co zrobić, gdy spadkobierca jest małoletni?
W imieniu małoletniego oświadczenie składa przedstawiciel ustawowy. Od 15 listopada 2023 r. zezwolenie sądu nie jest wymagane w typowej sytuacji, gdy dziecko zostało powołane do dziedziczenia wskutek wcześniejszego odrzucenia spadku przez rodzica, a rodzice mający w tym zakresie władzę rodzicielską działają wspólnie albo jeden działa za zgodą drugiego oraz pozostali zstępni tego rodzica również odrzucają spadek.
Zezwolenie sądu nadal może być potrzebne między innymi wtedy, gdy rodzice nie są zgodni albo gdy inny zstępny tego rodzica nie odrzuca spadku. Termin dla dziecka co do zasady wynosi sześć miesięcy od chwili, w której jego przedstawiciel ustawowy dowiedział się o powołaniu dziecka do spadku. Jeżeli złożenie oświadczenia wymaga zezwolenia sądu, bieg tego terminu jest zawieszony na czas postępowania o zezwolenie.
Co zrobić po odrzuceniu spadku?
Po złożeniu oświadczenia należy zachować akt notarialny albo potwierdzenie z sądu. Dokument może być potrzebny przy dalszych czynnościach dotyczących postępowania spadkowego.